Mikrokontrolery - Jak zacząć?

... czyli zbiór praktycznej wiedzy dot. mikrokontrolerów.
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Regulatory napiecia. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Regulatory napiecia. Pokaż wszystkie posty

czwartek, 14 kwietnia 2011

LDO - Regulatory napięcia "z bonusem"


Autor: Dondu

Regulatory napięcia - Spis treści


Bardzo często stosując regulatory napięcia początkujący zderzają się z problemem parametru Dropout Voltage, o którego istnieniu nie mają pojęcia. Niestety brak tej wiedzy często uniemożliwia poprawne działanie użytego regulatora napięcia.

Dropout Voltage to najprościej definiując wartość napięcia, o które musi być większe napięcie wejściowe regulatora, od napięcia wyjściowego, by regulator poprawnie pracował.

Przedstawmy tę zależność wzorem:

Vi ≧ Vo + Vd

gdzie:
Vi - napięcie wejściowe regulatora (to którym zasilasz regulator)
Vo - napięcie wyjściowe regulatora (to które chcesz otrzymać)
Vd - Dropout Voltage (parametr, który znajdziesz w datasheet każdego regulatora)

Popatrzmy do datasheet popularnego "zwykłego" regulatora napięcia  L7805 Datasheet (PDF) :


Regulator napięcia L7805 (stabilizator) - Dropout Voltage - to bardzo istotny parametr.


W tabelce podane jest, że parametr Vd może być typowo na poziomie 2V, ale może się zdarzyć, że może osiągać nawet 2,5V.

Co to oznacza dla Ciebie?
Że powinieneś bezpiecznie przyjąć, że do powyższego wzoru jako Vd podstawisz 2,5V.

Czyli jeżeli chcesz zastosować regulator L7805 w celu otrzymania stabilnego napięcia wyjściowego (Vo)  o wartości 5V musisz zasilić regulator napięciem:

Vi ≧ 5V + 2,5V

stąd:

Vi ≧ 7,5V

Reasumując, aby regulator L7805 działał prawidłowo dając 5V na wyjściu, powinieneś zasilić go ze źródła napięcia o wartości co najmniej 7,5V.


Vd ≧ 2,5V to strasznie dużo!!!

To prawda, 2,5V to często nieakceptowalna różnica pomiędzy napięciem wejściowym i wyjściowym.

Przykład:

grzechotek
Mam baterię z telefonu na 3,6V i trzeba mi stabilizator na 3,3V, tylko że te które znalazłem to minimalne napięcie wejściowe wynosi 4,5V.


Inny przykład:
Masz źródło zasilania 5,5V, a potrzebujesz zasilać mikrokontroler napięciem 5V. Co zrobić?


LDO - przybywa z odsieczą!

Należy zastosować specjalnie opracowane regulatory o niskiej wartości parametru Dropout Voltage tzw.  Low Dropout Regulator (LDO).

Rzućmy okiem na przykładowy regulator MCP1727 firmy Microchip.


MCP1727 - Regulator LDO - Wykres Dropout Voltage względem napięcia i prądu wyjściowego.

Co wynika z wykresu?
Wynika, że ten regulator LDO ma baaardzo niski Dropout Voltage. Na przykład gdy na wyjściu regulatora korzystamy z prądu 1500mA (1,5A) i napięcia 5V, to Dropout Voltage wynosi zaledwie 0,35V.

Wracamy do naszego wzoru i podstawiamy:


Vi ≧ 5V + 0,35V

czyli na wejściu wystarczy nam źródło o napięciu:

Vi ≧ 5,35V


i regulator MCP1727 będzie działał prawidłowo.

A teraz załóżmy, że zasilane przez regulator MCP1727 urządzenie będzie pobierało nie 1,5A, a zaledwie 250mA przy 5V na wyjściu. Patrzymy na wykres odczytujemy Dropout Voltage, który w tym przypadku wyniesie zaledwie: 0,05V, czyli 50mV (sic!). Resztę policz już sam :-)


A można spotkać jeszcze mniejszy Dropout Voltage!

Na rynku można znaleźć regulatory LDO, które mają parametr Dropout Voltage na poziomie znacznie niższym. Na przykład MIC5209 ma 10mV, a są także podobne innych producentów. Układ ten wprawdzie nie daje napięcia 5V, ale pokazałem go po to, by Ci uświadomić, że czasami warto poszukać inny regulator niż stosować znacznie większe źródło zasilania.

Olpad
Stabilizator wymieniony na LDO już trzyma dobrze ... wszystko działa poprawnie :-)



Warto tutaj jeszcze wspomnieć o jednym aspekcie mikrokontrolerów.


AVRowiec
W swoim układzie musze zastosować stabilizator 5V (7805 na przykład). Problem w tym że cały obwód może być (choć nie zawsze będzie) zasilany z 5V (np z USB).

Co w takiej sytuacji zrobić?

Większość mikrokontrolerów nie wymaga zasilania dokładnie 5V. Zaglądnij do datasheet mikrokontrolera, by sprawdzić jakie napięcia zasilania są wymagane możliwości. Bynajmniej nie chodzi mi tutaj o wybór np. 3,3V, ale zamiast napięcia 5V zasilać np. ATmega8 napięciem minimalnie niższym:


ATmega8 - Napięcia zasilania.


Innymi słowy mając źródło zasilania 5V i regulator LDO o napięciu Dropout Voltage mniejszym od 0,5V jesteś w stanie poprawnie zasilić mikrokontroler ATmega8.

Po prostu kombinuj i szukaj odpowiedniego regulatora :-)

Przeczytaj także:

Regulatory napięcia - Spis treści

Oceń artykuł.
Wasze opinie są dla nas ważne, gdyż pozwalają dopracować poszczególne artykuły.
Pozdrawiamy, Autorzy
Ten artykuł oceniam na:

sobota, 12 marca 2011

Regulatory napięcia (stabilizatory) - Spis treści.


Autor: Dondu

Regulatory napięcia popularnie zwane stabilizatorami, to bardzo wdzięczne układy pod warunkiem, że się je dobrze rozumie :-)

Jest ich wiele rodzajów, a każdy z nich ma inne parametry przez co nadaje się do ściśle określonych zastosowań. I nie chodzi tylko o napięcie i prąd wyjściowy, ale o wiele innych parametrów.

W tym cyklu artykułów omawiamy sukcesywnie różne parametry regulatorów na bazie problemów z ich wykorzystaniem.



Oceń artykuł.
Wasze opinie są dla nas ważne, gdyż pozwalają dopracować poszczególne artykuły.
Pozdrawiamy, Autorzy
Ten artykuł oceniam na:

Regulatory napięcia vs wydzielane ciepło, czyli: Grzeje się!


Autor: Dondu

Artykuł jest częścią cyklu: Regulatory napięcia (stabilizatory)

Dlaczego stabilizator się grzeje?
Początkujący elektronik, często już w pierwszym swoim urządzeniu natrafia na problem gorących, wręcz parzących obudów regulatorów napięcia (popularnie zwanych stabilizatorami). Ratuje się pokaźnych rozmiarów radiatorem lub szuka "większego" regulatora napięcia.

To normalne i każdy hobbysta i nie tylko przez to przeszedł - ja także w latach 80-tych XX wieku :-)

O ile wtedy nie było regulatorów LDO, ani dobrze zaopatrzonych sklepów z częściami (kupowałem na bazarze w Katowicach na straganie, jak ziemniaki), o tyle teraz mamy olbrzymie pole do popisu w tym zakresie.

Jak bardzo jest to istotny temat, znajdziesz w jednym z początkowych komentarzy pod niniejszym artykułem:

Adam
Przyznam że po przeczytaniu tematu wydawał mi się on tak banalny że aż nie wart omówienia, po przeczytaniu go teraz wiem że się myliłem ;) Dzięki.


Kontynuując więc odpowiadanie na pytania czytelników, zajmiemy się kolejnym pytaniem kol. liquee:


liquee
A jak już idziemy tym tropem, to może w kolejnych artykułach napisać coś jak sobie radzić z wydzielanym ciepłem? Na jaki typ obudowy się zdecydować, jak dobrać radiator, albo jak zrealizować odprowadzanie ciepła na płytce w przypadku stabilizatorów smd?


W niniejszym artykule odpowiem na część jego pytań, gdyż akurat jestem w trakcie pisania artykułu o robocie RoDonM8, w którym musimy skorzystać z tej wiedzy.

W poprzednim artykule dot. RoDonM8, dokonaliśmy bilansu zapotrzebowania na prąd z regulatora LDO znajdującego się w module głównym. Z bilansu wyszło, że powinniśmy się przygotować na 400mA. W pierwszym komentarzu do tamtego artykułu Olek poruszył istotną sprawę:


Olek
400mA - no no, to ze stabilizatora może się zrobić niezła grzałka :).


Czy aby na pewno? Postarajmy się to ustalić na podstawie wiedzy i dokumentacji.

Na początek prowokacyjnie wrzucę tabelkę z wynikami obliczeń, które znajdziesz w artykule:


Regulatory napięcia: Zestawienie wyników obliczeń przykładów w artykule.
Zestawienie wyników obliczeń przykładów w artykule.



Dlaczego i kiedy regulator napięcia się grzeje?

Zaczniemy od zrozumienia dlaczego regulator napięcia się grzeje. Częściowo wytłumaczyłem to w artykule: Regulatory napięcia vs prąd spoczynkowy

Chodzi o moc wydzielaną w regulatorze w postaci ciepła. W poniższych rozważaniach pominiemy prąd Quiescent Current opisany w powyższym linku. Możemy to zrobić, ponieważ omawiamy przypadek, w którym wartość tego prądu jest mała w stosunku do prądu pobieranego przez nas z regulatora.

Moc wydzielona na regulatorze będzie więc wynikać ze spadku napięcia na regulatorze i prądu pobieranego z regulatora:
Układ stabilizatora napięcia z oznaczonymi napięciami wejściowym i wyjściowym oraz prądem wyjściowym.

Spadek napięcia na regulatorze wynosi:

Wzór na spadek napięcia na stabilizatorze - Dropout Voltage.

a wydzielona na regulatorze moc (w postaci ciepła):

Wzór na moc wydzielaną na stabilizatorze napięcia.

Mamy ustaloną moc, teraz należy wywnioskować z dokumentacji, co to dla nas oznacza. Posłużymy się najczęściej wybieranym przez początkujących regulatorem napięcia jakim jest regulator z rodziny L7805.

Zaczniemy od tego, że z reguły regulator ma kilka rodzajów obudów:


Wersje obudów stabilizatora L7805 i innych z tej rodziny.


Dlaczego? Ponieważ każda ma różne kształty według standardu pozwalające na różne zastosowania. Dla nas bardzo istotnym jest metalowy element odprowadzający wytwarzane przez regulator ciepło:


Obudowa TO-220 widok od strony elementu odprowadzającego ciepło, do którego można podłączyć radiator.


Elementy te są większe lub mniejsze, przez co różne typy obudowy regulatora są w stanie odprowadzić różne ilości ciepła. Szukamy więc tabelki, w której znajdziemy jakieś parametry dot. temperatury w zależności od rodzaju obudowy. Znajdujemy:

Parametry rezystancji termicznych regulatora L7805.
Parametry rezystancji termicznych regulatora L7805.

W tabeli znajdują się dwa parametry:
  • Thermal resistance junction-case,
  • Thermal resistance junction-ambient.
To bardzo istotne dla nas parametry i ich dotyczy niniejszy artykuł!

Słowo rezystancja kojarzy się nam z oporem. Skoro parametr dotyczy temperatury, to oznacza opór w przewodzeniu temperatury. Aby zrozumieć co one oznaczają przyda się poniższy rysunek

Przekrój poprzeczny regulator napięcia z zaznaczonym złączem oraz jego temperaturą i temperaturą otoczenia.

Na rysunku widać złącze (ang. Junction) tranzystora regulującego prąd wyjściowy. Złącze grzeje się, a ciepło poprzez obudowę oddawane jest na zewnątrz, czyli do otoczenia (ang. Ambient). 

Literka T to temperatura, stąd TJ oznacza temperaturę złącza, a TA otoczenia.

Teraz możemy już łatwo zrozumieć nazwę angielską Thermal resistance junction-ambient jako Rezystancja temperaturowa złącze-otoczenie.


Dlaczego rezystancja?

To także jest proste - gdyby regulator nie miał obudowy nic by mu nie przeszkadzało w oddawaniu ciepła do otoczenia. Jednakże z wiadomych względów musi mieć obudowę, a ta stawia opór utrudniając oddawanie ciepła.

Dlatego też oba parametry oznaczone są jako R (ang. Resistance):
  • RthJC (JC - skrót od Junction-Case),
  • RthJA (JA - skrót od Junction-Ambient).

Skoro rezystancja termiczna utrudnia oddawanie ciepła to znaczy, że temperatura w środku (na złączu) zacznie rosnąć. Jak bardzo?

Na to właśnie odpowiada parametr parametr Thermal resistance junction-ambient, który podawany jest w ºC/W (stopni Celsjusza na jeden wat wydzielonej na złączu mocy).

Załóżmy, że obudową którą zastosujemy jest DPAK. Odczytujemy wartość RthJA :


Parametry rezystancji termicznych regulatora L7805.
Parametry rezystancji termicznych regulatora L7805.

Ale jak to przełożyć na nasz problem, czyli poparzony lub nie palec dotykający regulatora?

Skorzystamy ze wzoru na rezystancję termiczną złącze-otoczenie (JA - ang Junction-Ambient):


θ to grecka Theta, ale w dokumentacji najczęściej oznacza się jako Rth. Możemy więc nasz wzór zapisać bardziej czytelnie:



Po przekształceniu  możemy z niego obliczyć temperaturę jaką osiągnie złącze (TJ):


Podstawy więc jeszcze w miejsce mocy zależność prądu wyjścia i spadku napięcia na regulatorze, a otrzymamy bardzo użyteczny dla nas wzór:


a podstawiając za ΔU spadek napięcia pomiędzy wejściem, a wyjściem regulatora otrzymujemy:


I to już jest dla nas bardzo zrozumiała zależność RthJA podanego w dokumentacji, który rozumiemy
następująco (przy założeniu na początku artykułu dot. Quiescent Current):

Temperatura złącza zwiększa się względem temperatury otoczenia o wartość rezystancji termicznej złącze-otoczenie pomnożonej przez wydzieloną moc, która zależy od różnicy napięć pomiędzy wejściem i wyjściem regulatora oraz prądu pobieranego na jego wyjściu.


Próg graniczny

Skoro wiemy już jaką temperaturę osiągnie złącze w naszych warunkach eksploatacyjnych, to zapewne domyślasz się, że brakuje nam jeszcze jednej istotnej informacji. Powinniśmy wiedzieć, jaka jest graniczna temperatura złącza, przy której ulegnie ono uszkodzeniu lub prąd wyjściowy regulatora zostanie ograniczony poprzez wbudowane w regulator zabezpieczenia.

Powinniśmy więc przyjmować, że faktyczna temperatura złącza nie może przekroczyć maksymalnej:



Uff ... dotarliśmy do określenia zależności pokazującej, jak mamy korzystać z regulatora i dokumentacji, żeby nie przekroczył maksymalnej temperatury złącza.

Szukamy więc tabeli maksymalnych parametrów i znajdujemy dwie istotne informacje:

Maksymalne dopuszczalne parametry termiczne stabilizatora napięcia L7805.


Po pierwsze (na niebiesko) mamy informację, że jest wbudowany ogranicznik, który nie pozwoli przekroczyć ustalonej fabrycznie łącznej mocy wydzielonej na regulatorze ani maksymalnego prądu. To dobrze, ale oznacza to, że ten konkretny regulator jeżeli stwierdzi taką sytuację, to ograniczy wydajność prądową na wyjściu, co skutkować może niepoprawną pracą Twojego urządzenia.

Po drugie (na zielono) w tabelce  temperatura złącza podczas pracy (ang: Operating junction temperature range) nie może przekroczyć 150ºC. 

Możemy więc zapisać, że dla regulatora L7805 w obudowie DPAK pracującego w otoczeniu o temperaturze np. 25ºC mamy następujące ograniczenie:


Uff ... dotarliśmy do sedna sprawy, czyli zależności pokazującej, jak mamy korzystać z regulatora, żeby nie przekroczyć maksymalnej temperatury złącza. 


Junction-ambient vs Junction-case i inne

Do tej pory omawiałem parametr Thermal resistance junction-ambient, ale jeżeli popatrzysz ponownie na rysunek:

Przekrój poprzeczny regulator napięcia z zaznaczonym złączem oraz jego temperaturą i temperaturą otoczenia.


to stwierdzisz zapewne, że ciepło oddawane do otoczenia w stronę podłoża (np. PCB, ma utrudnioną ucieczkę), czyli napotyka na kolejny opór. Tym oporem jest to rezystancja termiczna płytki PCB, którą można znaleźć w dokumentacji producenta - niestety tylko teoretycznie :-(

Ustalenie parametrów przewodności cieplnej posiadanego laminatu (PCB) na bazie jego dokumentacji w większości przypadków jest niemożliwe, nie tylko z braku takiej dokumentacji, ale nawet z braku wiedzy, kto jest producentem laminatu (brak oznaczeń).

Dlatego też przyjmuje się, że w takiej sytuacji wykorzystujemy parametr Thermal resistance junction-ambient tak dobierając prąd i napięcia, by nie zbliżać się zbytnio do górnej granicy temperatury złącza, jaka określona jest w dokumentacji.

Ponieważ w niniejszym artykule omawiamy regulatory napięcia, to wspomniałem wcześniej o elemencie odprowadzającym ciepło, czyli metalowej wstawce w jednej ze ścian regulatora:


Obudowa TO-220 z widoczną płytką odprowadzającą ciepło ze złącza.


W związku z tym nasz rysunek powinien wyglądać następująco:

Przekrój poprzeczny regulatora napięcia z zaznaczonym złączem oraz metalową płytką odprowadzającą ciepło ze złącza.

Jasnoczerwony obszar to element metalowy odprowadzający ciepło ze złącza. Nasz drugi parametr określa opór w odprowadzaniu ciepła ze złącza poprzez metalową płytkę na zewnątrz, a jest nim właśnie: Thermal resistance junction-case RthJC.

Zapewne domyślasz się, że w takiej sytuacji należy się spodziewać znacznie lepszego odprowadzania ciepła, więc ponownie zaglądamy do tabeli i dla obudowy np. TO-220 faktycznie mamy 5ºC/W zamiast 50ºC/W:

Parametry rezystancji termicznych regulatora L7805.
Parametry rezystancji termicznych regulatora L7805.

czyli 10 razy mniej (!), a to oznacza 10x szybsze odprowadzanie ciepła co jest oczywiste, patrząc na obudowę TO-220.

Ale z drugiej strony znowu mamy opór w postaci laminatu, dlatego zapamiętaj:

Jeżeli regulator napięcia z metalowym elementem odprowadzającym ciepło przylutujesz do płytki PCB, to do obliczeń przyjmuj Thermal resistance junction-ambient, a nie Thermal resistance junction-case!!!

Thermal resistance junction-case wykorzystuje się tylko w przypadku, gdy regulator ma podłączony radiator!!!

Jeżeli zrobisz inaczej możesz spodziewać się kłopotów.

By łatwiej zapamiętać różnice między dwoma parametrami przyglądnijmy się obudowom D²PAK i TO-3 w zestawieniu z tabelką parametrów:




Zauważ, że D²PAK ma lepszy parametr dla JC od obudowy TO-3, czyli lepiej odprowadza ciepło do elementu metalowego obudowy (mniejsza rezystancja termiczna złącze-obudowa). Z tego parametru można by wywnioskować, że ten mały szkrab (D²PAK), generalnie lepiej odprowadza ciepło niż ten sam regulator w wielkiej metalowej obudowie TO-3. Nic bardziej mylnego, ponieważ drugi parametr (czyli rezystancja JA) pokazuje, że odprowadzanie przez D²PAK ciepła na zewnątrz, jest o wiele gorsze (większa rezystancja JA) od obudowy TO-3.


Podsumowanie

Problem odprowadzania ciepła jest znacznie szerszy i stosuje się go nie tylko do regulatorów napięcia, ale także do innych elementów generujących ciepło, jak wzmacniacze, tranzystory,  itp. Powyżej omówiłem tylko to, co jest niezbędne dla przeciętnego hobbysty.





Czas przejść do praktyki


U początkujących często spotykamy więc taki przypadek:


Załóżmy, że układem jest regulator L7805 jest w obudowie DPAK i pracuje w temperaturze otoczenia 30ºC (np. w obudowie zasilacza). Podstawiamy do naszego magicznego wzoru i liczymy temperaturę (TJ), czyli do jakiej rozgrzeje się nasze złącze w regulatorze:


co jest większe niż dopuszczalne dla tego regulatora 150ºC, które ustaliliśmy na podstawie tabeli Absolute Maximum Ratings.

Wniosek - zadziała zabezpieczenie i prąd zostanie zmniejszony lub pojawi się trochę dymu ... i wydatki :-)


No to zastosujmy inny typ obudowy!

Jak wspomniałem na początku artykułu, początkujący poparzywszy sobie palec, szuka ratunku w innym typie obudowy, do którego będzie w razie problemów mógł podłączyć radiator.

Policzmy więc, jak zachowa się ten regulator w przypadku zastosowania obudowy TO-220 bez dokręconego radiatora, tak samo zamontowanego jak poprzednio, czyli przylutowany do płytki. Sprawdzamy w tabelce parametr RthJA dla tego typu obudowy i liczymy:



czyli mieści się w granicach, ale palec nadal się przypieka, a w powietrze wypuszczamy nasze złotówki w postaci zamienionej na ciepło, do którego wytworzenia zużywamy:




No to dodajmy radiator!

Następnym krokiem początkującego jest dodanie radiatora, ale to krok w złą stronę, ponieważ:
  • zwiększamy koszt budowy urządzenia,  
  • zwiększamy objętość i ciężar urządzenia, 
  • zwiększamy koszt pracy urządzenia (energia kosztuje, a grosz do grosza ...),
  • itp.
Dlatego pominiemy ten punkt, tym bardziej, na temat radiatorów pisane są całe książki :-)



No to może zmniejszmy napięcie zasilające regulator?

To jest właściwa droga! Ale ... no właśnie zawsze jest jakieś, ale. :-)

Przypominasz sobie artykuł o parametrze Dropout Voltage? Jeśli nie to przerwij czytanie niniejszego artykułu i przeczytaj ten dość krótki: LDO - Regulatory napięcia "z bonusem"

Sprawdzamy jaką wartość dla naszego regulatora ma parametr Dropout Voltage:

Parametrr Dropout Voltage regulatora L7805.
Parametr Dropout Voltage regulatora L7805.


Czyli musimy być przygotowani nawet na 2,5V. Stąd nasze źródło zasilające regulator nie powinno mieć mniejszego napięcia niż:


Czyli niżej już nie możemy zejść z napięciem zasilania regulatora L7805 :-(

Liczymy więc jaką temperaturę będzie miało nasze złącze dla niższego napięcia zasilania regulatora, dla przykładowych obudów:

1. Obudowa DPAK:


Wprawdzie przez zmniejszenie napięcia temperatura spadła ze 190ºC do 130ºC i jest to już temperatura dopuszczalna dla tej obudowy (mniejsze niż 150ºC), to jednak nadal bardzo wysoka i może narażać nasze urządzenie lub niektóre jego elementy na przegrzanie w szczególności, gdy jest zamknięte w obudowie.

2. Obudowa TO-220:


Tutaj jest już znacznie lepiej i można tak spokojnie pracować (ponieważ jest to nieco więcej niż połowa maksymalnej temperatury pracy), godząc się na straty energii, choć już znacznie mniejsze.



Ratunek, to regulatory LDO!!!

Skoro problemem, o który rozbiliśmy się zmniejszając napięcie zasilające regulator jest parametr Dropout Voltage, na poziomie 2,5V dla zastosowanego regulatora  L7805, to nadszedł czas na zastosowanie regulatora LDO.

Zrobimy to na przykładzie regulatora LF50C w obudowie DPAK. Szukamy tabelki z w/w parametrem:

Parametr Dropout Voltage regulatora LF50C.
Parametr Dropout Voltage regulatora LF50C.

i przyjmujemy maksymalny, czyli 0,7V. Możemy więc teoretycznie zasilić nasze urządzenie ze źródła napięcia o wartości 5,7V i nadal na wyjściu regulatora będziemy mieli pełne 5V.

Następnie sprawdzamy parametr dot. rezystancji temperaturowej złącze-otoczenie oraz maksymalną temperaturę pracy:

Parametry temperaturowe regulatora z rodziny LFxx.
Parametry temperaturowe regulatora z rodziny LFxx.

i obliczamy:



Wow! Mieścimy się bez problemu w granicy 125ºC dla regulatora tej rodziny i jest to znacznie mniej niż w przypadku regulatora L7805 w większej obudowie TO-220!

Tak to właśnie jest następny zysk ze stosowania regulatorów LDO. Niewielki spadek napięcia (Dropout Voltage) powoduje, że możemy zmniejszyć napięcie zasilające urządzenie, co rekompensuje się:
  • mniejszymi kosztami budowy urządzenia,
  • mniejszymi zużyciem energii co zmniejsz koszty eksploatacji,
  • i mniej zanieczyszczamy środowisko dymem z kominów elektrowni i ciepłem przez nie i nasz regulator emitowanym, bo ziarnko do ziarnka ... wiem, wiem przynudzam, ale w przyszłości będziesz inżynierem i pamiętaj o tym :-)

Dla porządku sprawdźmy jeszcze obudowę TO-220 Dla tego samego regulatora LF50C:


... teraz już można spokojnie dotknąć palcem i trzymać :-)


Podsumowanie

Aby ułatwić porównanie obliczeń w tym długim artykule przygotowałem zestawienie:

Regulatory napięcia: Zestawienie wyników obliczeń przykładów w artykule.
Zestawienie wyników obliczeń przykładów w artykule.

Warto kombinować i zmniejszać napięcie zasilania urządzeń :-)

Podobne zestawienie powinieneś zrobić pod kątem straty energii (mocy), którą wypuszczasz w powietrze jako ciepło, w szczególności, gdy zasilasz urządzenie z akumulatora.





Nie zawsze możemy zmniejszyć napięcie zasilające!

Tak, czasami po prostu nie ma możliwości zmniejszenia napięcia zasilającego urządzenie. W takiej sytuacji albo Matkę Naturę i kieszeń użytkownika obciążymy dodatkowymi kosztami, albo szukamy małych zasilaczy impulsowych lub przetwornic, którymi zasilimy układ sterujący naszego urządzenia rozdzielając zasilania.


Oceń artykuł.
Wasze opinie są dla nas ważne, gdyż pozwalają dopracować poszczególne artykuły.
Pozdrawiamy, Autorzy
Ten artykuł oceniam na:

Regulatory napięcia vs prąd spoczynkowy


Autor: Dondu

Regulatory napięcia - Spis treści



Tym razem zaczniemy od pytań zadanych przez kol. liquee:

liquee
A jak z poborem prądu względem wejście/wyjście? Tzn. jeśli mam stabilizator 5V i układ nim zasilany bierze 30mA, to jaki prąd popłynie na wejściu stabilizatora, przy 12V?

Czy prąd będzie też wynosił 30mA (+straty na stabilizatorze), czy ze względu na wyższe napięcie na wejściu prąd będzie niższy?

Czy jakoś się to odczytuje z datasheeta?

... i są to bardzo dobre pytania :-)

Blokowy schemat pracy regulatora napięcia wygląda następująco:

Blokowy schemat pracy regulatora napięcia (stabilizatora).
Rys. 1 - Blokowy schemat pracy
regulatora napięcia.

gdzie:

  • V - symbolizuje napięcie podłączone pomiędzy punkty A(+) i B(-).
  • R_LOAD - to nasze obciążenie (pisałem o tym w artykule: LOAD - co to takiego?).
  • A, B, C, D - gałęzie układu.



Regulator to układ elektroniczny, który oprócz generowania zasilania dla układu wyjściowego, do prawidłowej pracy także zużywa energię. Przykładowy schemat blokowy regulatora wygląda tak:


Moduły wewnętrzne regulatora napięcia (stabilizatora).
Rys. 2 - Moduły wewnętrzne regulatora napięcia.

Jak widzisz wewnętrzne układy także są podłączone do masy (nóżka GND regulatora), a to oznacza, że część prądu pobieranego z zasilacza trafia do masy już w samym regulatorze. Na naszym schemacie blokowym (rys. 1), to gałąź oznaczona literką D, a fizycznie jest to wyprowadzenie oznaczone symbolem GND.

Do zrozumienia tematu potrzebne nam będzie:

Pierwsze prawo Kirchoffa:
Suma natężeń prądów wpływających do węzła jest równa sumie natężeń prądów wypływających z tego węzła.

Pierwsze prawo Kirchoffa na Wikipedia.pl.

Jak to się ma do naszego schematu?

Dla nas Pierwsze prawo Kirchoffa oznacza, że:
  • w gałęziach A i B prąd będzie miał tę samą wartość.
  • suma prądów w gałęziach C i D równać się będzie prądowi płynącemu w gałęzi A (lub B).

Możemy to przedstawić wzorem:

IA = IB = IC + ID


Dokonajmy pomiarów empirycznych

Ponieważ układ pracy regulatora napięcia jest prosty, to zmontujemy układ pomiarowy i dokonamy pomiarów prądów w gałęziach A, C oraz D.

W tym celu wykorzystam posiadany regulator napięcia 3,3V: LF33CV

Układ pomiarowy zbudujemy zgodnie z wymogami tego regulatora napięcia, czyli dodamy kondensatory niezbędne do jego prawidłowej pracy.

Zastosujemy pomiar prądu poprzez wstawienie w szereg rezystorów o znanej wartości i będziemy na ich końcach zmierzyć spadek napięcia. Następnie dokonamy obliczenia prądu z zastosowaniem Prawa Ohm'a znając dla każdego rezystora wartość jego rezystancji i odłożone na nim napięcie. Taka metoda pozwala wykonać nam pomiary za pomocą jednego multimetru.

Rezystory powinny mieć wartość rzędu 1-3Ω. Ponieważ pomiary dokonywałem z wykorzystaniem płytki stykowej i nie miałem akurat takich rezystorów w wersji THT, stąd mój schemat pomiarowy wyglądał następująco:

Regulator napięcia - układ pomiarowy.
Rys. 3 - Układ pomiarowy.

Pomiary rezystorów oraz napięć dokonywałem multimetrem Metex M-3610 na zakresach odpowiednich dla danego pomiaru. Pomiary przeprowadziłem dla napięć źródła zasilania 6V i 12V, i obciążeń 17mA oraz 330mA uzyskanych za pomocą rezystorów (jako R3) odpowiednio 197,1Ω i 10Ω.

Jednakże ze względu na metodę pomiarową i występujący na rezystorze R1 spadek napięcia (zależy od przepływającego przez niego prądu), faktyczne napięcie zasilania regulatora są inne dla każdego przypadku. Dlatego zmierzyłem je i zaznaczyłem na schematach poniżej. 

W pomiarach pomijamy prądy upływności kondensatorów, ponieważ są one na tyle małe, że nieistotne dla nas.


Wyniki pomiarów

Na czerwono wyniki pomiarów napięć multimetrem.
Na niebiesko wyniki obliczone na podstawie Prawa Ohm'a.


Zasilanie 6V obciążenie prądem 17mA:

Regulator napięcia - pomiary przy zasilaniu z 6V i obciążeniu 17mA.


Zasilanie 12V obciążenie prądem 17mA:

Regulator napięcia - pomiary przy zasilaniu z 12V i obciążeniu 17mA.


Zasilanie 6V obciążenie prądem 330mA:

Regulator napięcia - pomiary przy zasilaniu z 6V i obciążeniu 330mA.


Zasilanie 12V obciążenie prądem 330mA:

Regulator napięcia - pomiary przy zasilaniu z 12V i obciążeniu 330mA.


Uwagi do metody pomiarowej
  • układ pomiarowy zbudowany na płytce stykowej,
  • w pomiarach pomijamy prądy upływności kondensatorów, ponieważ są one na tyle małe, że nieistotne dla nas,
  • pomijamy także spadki napięć na stykach płytki,
  • rezystory zmierzone multimetrem,
  • pomiary wykonywane w temperaturze pokojowej,
  • regulator napięcia bez radiatora.

Sumując prądy gałęzi C i D nie uzyskasz dokładnie prądu w gałęzi A. Jest to spowodowane dokładnością multimetru, którym mierzyłem rezystory oraz w drugiej kolejności spadki napięcia na nich. Jednakże licząc błąd pomiaru zauważysz, że mieści się on w przyzwoitym zakresie, a dla potrzeb niniejszego artykułu pomiary są wystarczająco dokładne.


Czas na:

Odpowiedzi na postawione pytania

Wracając do pytań kol. liquee odpowiedzi na nie są następujące:

Pytanie pierwsze:

liquee
A jak z poborem prądu względem wejście/wyjście? Tzn. jeśli mam stabilizator 5V i układ nim zasilany bierze 30mA, to jaki prąd popłynie na wejściu stabilizatora, przy 12V?

Prąd na wejściu regulatora napięcia będzie składał się z sumy wartości prądu pobieranego na jego wyjściu oraz prądu pobieranego przez regulator napięcia, niezbędnego do jego prawidłowej pracy.



Pytanie drugie:

liquee
Czy prąd będzie też wynosił 30mA (+straty na stabilizatorze), czy ze względu na wyższe napięcie na wejściu prąd będzie niższy?

Sumaryczny prąd pobierany przez zasilany regulatorem napięcia układ oraz sam regulator, będzie nieznacznie się różnił w zależności od napięcia zasilania danego regulatora.

Jednakże pytanie to ma głębszy podtekst (to czuł właśnie kol. liquee), bo skoro zmniejszamy napięcie z 12V do 5V, a prąd jest ten sam, to coś tutaj jeszcze ma miejsce, tylko co?

No to popatrzmy na to inaczej, czyli od strony mocy (wzór wszyscy oczywiście znają):

P = U · I

Przyjmijmy, że prąd spoczynkowy regulatora napięcia wynosi 1mA (kol. liquee nie podał typu regulatora napięcia), mamy więc dla strony wejściowej regulatora:

P = 12V · (30mA+1mA)  = 0,372W


A ile mocy faktycznie pobiera strona zasilana układu (R_LOAD) z pytania kol. liquee?:

P = 5V · 30mA = 0,15W


Gdzie więc traci się nam?:

Ptracona = 0,372W - 0,15W = 0,222W


Nie na darmo regulator napięcia ma radiator, ponieważ strata ta wydzielana jest w postaci ciepła. Częstym błędem początkujących jest stosowanie regulatorów napięcia zasilanych w górnych granicach dopuszczalnych dla nich napięć wejściowych - ale o tym napiszemy w następnym artykule z tego cyklu.

A na razie policz sobie ile mocy wydzieli się na radiatorze w przypadku pobierania prądu np. 1A.



Pytanie trzecie:

liquee
Czy jakoś się to odczytuje z datasheeta?

Tak, a konkretnie chodzi o:


Quiescent Current (ID)

Prąd pobierany przez regulator napięcia podawany jest z reguły, jako tzw. prąd spoczynkowy (ang. Quiescent Current) i oznaczany jako ID.

Innymi słowy jest to prąd, który pobiera regulator w wyniku pracy jego wewnętrznych układów (płynie w gałęzi D naszego układu pomiarowego).


W przypadku zastosowanego przeze mnie regulatora LF33CV datasheet wskazuje, że prąd spoczynkowy regulatora przy braku obciążenia (prąd w gałęzi C rys. 1 wynosi zero, w datasheet oznaczony jako Io) prąd pobierany przez regulator (prąd ID) wynosi typowo 0,5mA i maksymalnie 1mA. W tym przypadku zgodnie z prawem Kirchoffa prąd pobierany ze źródła zasilania wynosić będzie tyle samo.

W przypadku obciążenia wyjścia regulatora prądem 500mA, prąd spoczynkowy może sięgnąć do 12mA. innymi słowy ze źródła zasilania maksymalnie będzie pobierane:

IMAX = 500mA + 12mA = 512mA

Zauważ, że w przypadku LF33CV producent nie podaje zależności prądu spoczynkowego od wartości napięcia zasilającego regulator pomimo, że z naszych pomiarów prąd spoczynkowy uzależniony jest od napięcia go zasilającego.

Ale w innym regulatorze, który jest dedykowany specjalnie temu parametrowi, takie dane już są prezentowane. Popatrzmy na:

Regulator o bardzo niskim Quiescent Current

Jako przykład MCP1700 firmy Microchip.

Popatrzmy na jego prąd spoczynkowy:


Jak widzisz jest on znacznie niższy niż w przypadku LF33CV. No właśnie dlatego, że jest on tak niski, regulator ten znajduje zastosowanie w szczególności w urządzeniach zasilanych z baterii, czy akumulatorów, ponieważ wtedy zależy nam na jak najmniejszych stratach energii.

Dodatkowo producent podaje wykres prądu spoczynkowego w zależności od napięcia wejściowego oraz temperatury:



Mam nadzieję, że teraz wszystko jest już jasne pod tym kątem :-)
Jeżeli nie, to zapraszam do zadawania pytań za pomocą komentarza.


Regulatory napięcia - Spis treści

Oceń artykuł.
Wasze opinie są dla nas ważne, gdyż pozwalają dopracować poszczególne artykuły.
Pozdrawiamy, Autorzy
Ten artykuł oceniam na:

Działy
Działy dodatkowe
Inne
O blogu




Dzisiaj
--> za darmo!!! <--
1. USBasp
2. microBOARD M8


Napisz artykuł
--> i wygraj nagrodę. <--


Co nowego na blogu?
Śledź naszego Facebook-a



Co nowego na blogu?
Śledź nas na Google+

/* 20140911 Wyłączona prawa kolumna */
  • 00

    dni

  • 00

    godzin

  • :
  • 00

    minut

  • :
  • 00

    sekund

Nie czekaj do ostatniego dnia!
Jakość opisu projektu także jest istotna (pkt 9.2 regulaminu).

Sponsorzy:

Zapamiętaj ten artykuł w moim prywatnym spisie treści.