Mikrokontrolery - Jak zacząć?

... czyli zbiór praktycznej wiedzy dot. mikrokontrolerów.
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą C-TIPS-TRICKS. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą C-TIPS-TRICKS. Pokaż wszystkie posty

środa, 23 marca 2011

Język C - Zawijanie indeksu tablicy

ARTYKUŁ W TRAKCIE TWORZENIA
CZYTASZ NA WŁASNE RYZYKO
:-)


Autor: BlueDraco
Redakcja: Dondu

Kurs języka C: Tips & Tricks - Spis treści

Bardzo często mamy w programie potrzebę „zawinięcia” indeksu tablicy, czyli spowodowania, by po dojściu do końca tablicy indeks „przeskoczył" na jej początek. Korzystamy z tego m.in. przy obsłudze mulipleksowanych wyświetlaczy LED oraz przy realizacji wszelkich buforów cyklicznych.

Najbardziej ogólne i uniwersalne rozwiązanie programowe polega na zdefiniowaniu rozmiaru wektora jako stałej preprocesora i zadeklarowaniu bufora oraz indeksu, na przykład tak:

#define BUF_SIZE 8

unsigned int buf[BUF_SIZE];
unsigned int idx;

Musimy przy tym oczywiście zwrócić uwagę, by typ użyty dla indeksu umożliwiał zapisanie wartości z zakresu od 0 do BUF_SIZE – 1, czyli przy BUF_SIZE nie przekraczającym 256 wystarczy unsigned char, a dla większych rozmiarów powinniśmy użyć typu unsigned int.

Dostęp do kolejnego elementu wektora i modyfikacja indeksu mogą wyglądać np. tak:

x = buf[idx ++];

Po czym zaraz powinno nastąpić zawinięcie indeksu, co najprościej zapisać tak:

idx %= BUF_SIZE;

Zapis ten jest bardzo prosty i czytelny - idx zyskuje wartość będącą resztą z dzielenia bieżącej wartości przez BUF_SIZE, czyli wartość BUF_SIZE zostaje zamieniona w wartość 0.

Warto jednak  przyjrzeć się bliżej tej prościutkiej instrukcji i zdać sobie sprawę z konsekwencji jej użycia, które silnie zależą od wartości stałej BUF_SIZE.

Zacznijmy od zauważenia, że jeśli BUF_SIZE ma wartość 256, a idx jest typu unsigned char, to instrukcja „zawijająca” indeks staje się całkowicie zbędna, gdyż w wyniku samej inkrementacji 8-bitowej danej o wartości 255 uzyskujemy wartość 0.

Jeżeli BUF_SIZE jest potęgą dwójki (np. 4, 8, 16, 32 itd.), to dobry kompilator zamieni naszą instrukcję

idx %= BUF_SIZE;

na równoważny jej zapis

idx &= BUF_SIZE – 1;

Czyli np. zamiast

idx %= 4;

kompilator wykona operację

idx &= 3;

Jeśli nasze zaufanie do zdolności optymalizacyjnych kompilatora jest ograniczone, możemy wyręczyć kompilator zapisując instrukcję jawnie w postaci iloczynu logicznego.

Co się stanie, gdy rozmiar bufora nie będzie potęgą dwójki?
Po prostu kompilator nie zoptymalizuje operacji zawinięcia według pokazanego powyżej schematu i wykona dzielenie zgodnie z zapisem programu, przypisując do zmiennej idx wartość reszty z tego dzielenia.

Programista powinien zdawać sobie sprawę z kosztu tej operacji. Jeśli procesor nie ma instrukcji dzielenia, dzielenie jest realizowane przez procedurę programową, a jego czas jest porównywalny z czasem wykonania od kilkudziesięciu do nawet kilkuset dodawań. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niemal wszystkich mikrokontrolerach 8-bitowych (w tym AVR i PIC), ale również w 32-bitowym rdzeniu Cortex-M0. Nawet w procesorach używanych w komputerach PC czas operacji dzielenia liczb całkowitych jest porównywalny z czasem kilkunastu dodawań.

Jeśli więc nie chcemy przeciążyć naszego mikrokontrolera zbędnym w tym przypadku dzieleniem, powinniśmy napisać:

if (idx == BUF_SIZE) idx = 0;

która to sekwencja na typowym mikrokontrolerze 8-bitowym, ale również na 32-bitowych Cortexach-M0 wykona się szybciej, niż np.

idx %= 23;

Co prawda nasza strona jest poświęcona mikrokontrolerom, ale wypada wspomnieć, że w przypadku procesorów x86 stosowanych w PC wcale nie jest oczywiste, które z tych rozwiązań jest szybsze – odgrywa tutaj rolę wiele złożonych czynników.





Przykłady

Poniżej kilka przykładów dostępnych w kompilatorze CManiak, który powinien być w tej chwili widoczny w lewym górnym rogu przeglądarki. Możesz uruchamiać oraz modyfikować przykłady we własnym zakresie, aby poćwiczyć zawijanie indeksów.

Przykład 1:

Obliczenie kwadratów liczb na bazie indeksu tablicy i zapisanie wyniku ich do tablicy pod odpowiadającym mu indeksem.
#include <stdio.h>
int main(void){
  
  #define BUF_SIZE 8 
  
  unsigned int buf[BUF_SIZE];  
  unsigned int idx; 
  
  //oblicz kwadraty kolejnych liczb i zapisz w tablicy
  idx = 0;
  while(idx < BUF_SIZE) buf[idx++] = idx * idx;  //idx do kwadratu

  //pokaż wyniki zapisane w tablicy  
  idx = 0;
  while(idx < BUF_SIZE) {
    printf("idx[%d] = %d \n", idx, buf[idx]);
    idx++;
  }
  
  return 0;
}


Przykład 2:

Przykład podobnie jak powyższy liczący kwadraty liczb, lecz wyświetlający wielokrotnie zawartość tablicy począwszy od wybranej komórki.
#include <stdio.h>
#include <stdio.h>

int main(void){
    
  #define BUF_SIZE   8 
  unsigned int buf[BUF_SIZE];  
  unsigned int idx; 

  //wypełniamy tablicę wartościami kwadratu idx
  //oraz pokaż wyniki zapisane w tablicy  
  printf("Tablica wypełniona - stan początkowy: \n");
  for(idx=0; idx<BUF_SIZE; idx++){
    buf[idx] = idx * idx;
    printf("tab[%d] = %d \n", idx, buf[idx]);
  }

  //Wyświetalmy tablicę począwszy od wybranej komórki 
  //wykonując X zadanych kroków
  //po natrafieniu na koniec tablicy zawijamy indeks, by kolejne
  //komórki tablicy pokazywać od jej poczatku
  printf("\nElementy pokazane począwszy od wybranego: \n");
  
  #define ILOSC_KROKOW    18
  #define KOMORKA_POCZATKOWA   3

  idx = KOMORKA_POCZATKOWA;
  unsigned int krok =  0;
  while(krok++ < ILOSC_KROKOW) {
    printf("krok=%-3d tab[%d]=%d \n", krok, idx, buf[idx]);
    idx++;
    idx %= BUF_SIZE;    //zawiń indeks
  }

  return 0;
}


Kurs języka C: Tips & Tricks - Spis treści

40
Oceń artykuł.
Wasze opinie są dla nas ważne, gdyż pozwalają dopracować poszczególne artykuły.
Pozdrawiamy, Autorzy
Ten artykuł oceniam na:

środa, 9 lutego 2011

Zamiana kolejności bitów LSB <-> MSB


Autor: Dondu

Kurs języka C: Tips & Tricks - Spis treści

Czasami potrzebne może być dokonanie zamiany kolejności bitów w zmiennej.

meehowk3
Jak zamienić kolejność bitów? Np.: 00110001 na 10001100


Język C nie posiada instrukcji, która dokonuje takiej zamiany. Poniżej przykład prostej funkcji, która to umożliwia.

Przykład 1 (w kompilatorze)
//Funkcja zamiany kolejności bitów LSB <-> MSB
unsigned char dd_zmien_kolejnosc_bitow(char a){
  
  static unsigned char wynik;           //zmienna wynikowa
  static unsigned char maska_a = 0x01;  //zmienna pomocnicza
  static unsigned char maska_b = 0x80;  //zmienna pomocnicza

  //dla każdego z ośmiu bitów
  static int i;
  for(i = 0; i<8; i=i+1){
    
    //gdy bit jest jedynką dodaj go na odpowiedniej 
    //pozycji przeciwnego mu bitu
    if(a & maska_a) wynik |= maska_b; 
    
    maska_a<<=1;  //przesuń maskę A o jeden w lewo
    maska_b>>=1;  //przesuń maskę B o jeden w prawo
    
  }

  return wynik;

}

Przetestuj przykład w kompilatorze CManiak. W kodzie przykładu znajdziesz linijkę pozwalającą prześledzić poszczególne fazy działania funkcji, by ją łatwiej zrozumieć.


Mikrokontrolery - specyfika

W przypadku mikrokontrolerów i niektórych budowanych na nich urządzeniach, takie rozwiązanie może być zbyt wolne. Wtedy możesz zdefiniować w pamięci programu tablicę, która zawierać będzie przeliczone wartości. Taka tablica będzie umieszczona np. pod adresem X. Wystarczy wtedy odczytać bajt spod adresu: X + liczba do zmiany. Takie rozwiązanie oczywiście oznacza, że wykorzystasz 256 bajtów pamięci programu, więc nie zawsze można sobie na to pozwolić :-)

Innym rozwiązaniem jest wykorzystanie kodu assemblera i dostępnych w nim rozkazów ROL oraz ROR, czyli przesuwania z wykorzystaniem flagi przeniesienia C (ang: carry).


Kurs języka C: Tips & Tricks - Spis treści

37
Oceń artykuł.
Wasze opinie są dla nas ważne, gdyż pozwalają dopracować poszczególne artykuły.
Pozdrawiamy, Autorzy
Ten artykuł oceniam na:

Zamiana bajtów (swap)


Autor: Dondu

Kurs języka C: Tips & Tricks - Spis treści


Język C nie oferuje instrukcji zamiany bajtów liczby 16-bitowej (typ: short). Taką zamianę należy realizować własnym kodem.

Poniżej przykład oparty o przesunięcia bitowe. Wykorzystujemy tutaj priorytety języka C oraz fakt, iż podczas przesuwania tracone są "wypadające bity". W rezultacie otrzymujemy liczbę z zamienionymi miejscem bajtami.

Zobacz jak to działa w kompilatorze CManiak.

Przykład 1 (w kompilatorze)
  //zmienna 16-bit, której bajty chcemy zamienić miejscami
  unsigned short a = 0x1234; 

  //zamień bajty
  a = (a<<8) | (a>>8);  

Możesz oczywiście zdefiniować sobie funkcję, która ułatwi Ci wykorzystanie kodu w swoim programie.

Przykład 2 (w kompilatorze)
//funkcja zamieniająca bajty 
short swap_bytes(unsigned short temp){
  return (temp<<8) | (temp>>8);  
}

int main(void){
  //zmienna 16-bit, której bajty chcemy zamienić miejscami
  unsigned short a = 0x1234;
  //zamień bajty wykorzystując zdefiniowaną wyżej funkcję
  a = swap_bytes(a);  
}

Działanie przykładu nr 2 także możesz sprawdzić w kompilatorze CManiak.


Kurs języka C: Tips & Tricks - Spis treści

31
Oceń artykuł.
Wasze opinie są dla nas ważne, gdyż pozwalają dopracować poszczególne artykuły.
Pozdrawiamy, Autorzy
Ten artykuł oceniam na:

Rolowanie bitów w lewo lub prawo


Autor: Dondu

Kurs języka C: Tips & Tricks - Spis treści


Rolowanie bitów, to przesuwanie bitów w prawo lub lewo z jednoczesnym przenoszeniem wypadającego bitu odpowiednio na najstarszy lub najmłodszy bit. Niestety język C, to nie assembler i nie posiada operatorów rolowania. Należy posłużyć się dodatkowym kodem. 

Wszystkie poniższe przykłady dostępne są w kompilatorze CManiak, więc możesz empirycznie sprawdzić jak działają.


Rolowanie bitów w lewo

Poniżej kilka przykładów dla zmiennych typu char.

Rolowanie w lewo w postaci funkcji z użyciem if( ):

Przykład 1 (w kompilatorze)
//funkcja rolująca bity w lewo
unsigned char dd_rol( unsigned char a ) 
{ 
  //sprawdzamy najstarszy bit (bit tracony przy przesuwaniu w lewo)
  if( a & 0x80  ){ 
    // gdy jest równy jeden 
    return ( (a<<1) | 0x01 ); // trzeba przenieść tracony bit na najmłodszy 
  }
  
  //gdy jest równy zero
  return (a<<1); //tylko przesuwamy, a standardowo na najmłodszym bicie
                 //ląduje zero
} 


Rolowanie w lewo z użyciem definicji z instrukcją wyboru (skrócony if):

Przykład 2 (w kompilatorze)
  //definicja dd_rol()
  #define dd_rol(a) ((a&0x80)? 0x01|(a<<1) : a<<1 ) 

Można oczywiście dwa powyższe przykłady "wymieszać" definiują własną funkcję ze skróconym if( ).


Rolowanie w lewo z użyciem wstawki kodu assemblera:

Przykład 3 (w kompilatorze)
  //przesuń bity o jeden w lewo, za pomocą wstawki kodu assemblera
  asm volatile ("rol %0" : "=r" (a) : "0" (a));





Rolowanie bitów w prawo

Rolowanie w prawo można zrealizować podobnie jak w lewo.

Rolowanie w prawo w postaci funkcji z użyciem if( ):

Przykład 4 (w kompilatorze)
//funkcja rolująca bity w prawo
unsigned char dd_ror( unsigned char a ) 
{ 
  //sprawdzamy najmłodszy bit (bit tracony przy przesuwaniu w prawo)
  if(a & 0b00000001){ 
    // gdy jest równy jeden 
    return ( (a>>1) | 0b10000000 ); // trzeba przenieść tracony bit na najstarszy 
  }
  
  //gdy jest równy zero
  return (a>>1); //tylko przesuwamy, a standardowo na najstarszym bicie
                 //ląduje zero
} 


Rolowanie w prawo z użyciem definicji z instrukcją wyboru (skrócony if):

Przykład 5 (w kompilatorze)
  //definicja dd_ror()
  #define dd_ror(a) ((a & 0b00000001)? 0b10000000|(a>>1) : a>>1 ) 

Można oczywiście dwa powyższe przykłady "wymieszać" definiują własną funkcję ze skróconym if( ).


Rolowanie w prawo z użyciem wstawki kodu assemblera:

Przykład 6 (w kompilatorze)
  //przesuń bity o jeden w prawo, za pomocą wstawki kodu assemblera
  asm volatile ("ror %0" : "=r" (a) : "0" (a));


Kurs języka C: Tips & Tricks - Spis treści

30
Oceń artykuł.
Wasze opinie są dla nas ważne, gdyż pozwalają dopracować poszczególne artykuły.
Pozdrawiamy, Autorzy
Ten artykuł oceniam na:

Działy
Działy dodatkowe
Inne
O blogu




Dzisiaj
--> za darmo!!! <--
1. USBasp
2. microBOARD M8


Napisz artykuł
--> i wygraj nagrodę. <--


Co nowego na blogu?
Śledź naszego Facebook-a



Co nowego na blogu?
Śledź nas na Google+

/* 20140911 Wyłączona prawa kolumna */
  • 00

    dni

  • 00

    godzin

  • :
  • 00

    minut

  • :
  • 00

    sekund

Nie czekaj do ostatniego dnia!
Jakość opisu projektu także jest istotna (pkt 9.2 regulaminu).

Sponsorzy:

Zapamiętaj ten artykuł w moim prywatnym spisie treści.